Betekent Brexit het einde van het eenheidsoctrooi en het eenheidsoctrooienhof?

Mei 2016

In het kort: nee, maar als het VK op 23 juni 2016 voor uittreding uit de Europese Unie stemt, welke impact heeft dat dan op Europese octrooien en in het bijzonder op de aanstaande introductie van het eenheidsoctrooi (UP) en het eenheidsoctrooienhof (UPC)?

Met betrekking tot het verkrijgen van octrooien via het European Patent Office zal de uittreding uit de EU geen invloed hebben. Het VK is ondertekenaar van het Europees Octrooiverdrag, en dit verdrag staat los van lidmaatschap van de EU. Aanvragers zullen daarom nog steeds op dezelfde manier via het EPO octrooibescherming voor het VK kunnen verkrijgen als ze dat op dit moment doen. In het VK gevestigde Europese octrooigemachtigden zullen kunnen doorgaan met het bij het EPO verkrijgen van Europese octrooien voor hun cliënten die alle aanduidingen bestrijken (met inbegrip van eenheidsoctrooien) zoals dat nu praktijk is.

Wat zal er gebeuren met het UP en het UPC? Het is duidelijk dat als het VK uit de EU treedt, het eenheidsoctrooi zich niet zal uitstrekken tot het VK en de jurisdictie van het UPC zich niet zal uitstrekken tot het VK, want uitsluitend lidstaten van de EU kunnen onderdeel van dat systeem zijn. Octrooihouders die bescherming in het VK willen, zullen hun bij het EPO aangevraagde octrooi afzonderlijk voor het VK moeten valideren. Verder zullen in het VK gevestigde Europese octrooigemachtigden in aanmerking komen om cliënten te vertegenwoordigen in procedures bij het UPC.

Zal Brexit het UP en het UPC stoppen?

Fundamenteler is de vraag of het feit dat het VK uit de EU treedt het einde van het volledige UP en UPC project zal betekenen. In alle waarschijnlijkheid niet. Met al 10 landen die hebben geratificeerd en een aantal andere landen dat van plan is in de komende maanden te ratificeren, lijkt in Europa de politieke wil aanwezig te zijn om het UP en UPC stelsel te ondersteunen.

Het systeem kan alleen van kracht worden wanneer het is geratificeerd door 13 landen, waaronder zich de drie EU-lidstaten moeten bevinden die in het jaar voordat de Overeenkomst werd ondertekend de meeste octrooien hadden die van kracht werden (artikel 89 van UPC Overeenkomst). Zoals de stand nu is, zijn deze drie landen het VK, Duitsland en Frankrijk. Als het VK niet langer een EU-lidstaat is, zijn de drie landen die moeten ratificeren Duitsland, Frankrijk en Italië. De wetgeving van Italië voor de ratificatie is goed vooruitgegaan en het is waarschijnlijk dat het land zal ratificeren kort na het EU-referendum in het VK. De enige vraag is of een tijdspanne tussen een stem voor uittreding uit de EU en de feitelijke uittreding van het VK uit de EU de introductie van het nieuwe systeem aanzienlijk zal vertragen.

Locatie van het UPC

Nog problematischer is de locatie van een van de vestigingen van de Central Division van het UPC in Londen. Artikel 7(2) van de UPC Overeenkomst specificeert de drie locaties voor de Central Division als Parijs, München en Londen. Londen heeft de jurisdictie over 'Menselijke basisbehoeften', dat onder andere de sectoren Chemie en Farmaceutica bestrijkt. Omdat de locaties van de Central Division in de overeenkomst zijn gespecificeerd, zou uittreding van het VK uit de EU de situatie niet veranderen. De resterende EU-landen zouden dan de keuze hebben om a) de UPC Overeenkomst te amenderen en een andere locatie te specificeren voor de vestiging van het hof voor Menselijke basisbehoeften van de Central Division (iets wat duidelijk bezwarend zou zijn en nog meer vertraging zou opleveren) of b) Londen aan te houden als vestiging voor de Central Division, zelfs al zou deze geen jurisdictie hebben over octrooien in het VK en zouden mensen met de nationaliteit van het VK niet langer in aanmerking komen als rechter voor het nieuwe gerechtshof. Geen van beide is een bijzonder aantrekkelijke optie, maar als interim maatregel kan Londen op z'n minst wel een locatie voor de Central Division van het UPC blijven (op voorwaarde dat er een lease is getekend voor een gerechtshof in gerechtsgebouwen).

Zullen het UP en het UPC aantrekkelijk zijn zonder deelname van het VK?

Zonder twijfel zullen het UP en het UPC slechter af zijn zonder het VK. Het VK is een van de belangrijkste landen voor octrooiaanvragen en octrooiprocesvoering van Europa en de meeste commentatoren beschouwen deelname van het VK als cruciaal voor het succes van het nieuwe stelsel. Wanneer eenheidsoctrooien zich niet zullen uitstrekken tot het VK, zal dit een minder aantrekkelijke optie voor validatie van een Europees octrooi zijn. De meeste octrooihouders zullen het VK als een integraal onderdeel van hun Europese octrooibescherming beschouwen en de uittreding uit de EU verandert daar niets aan. De meeste aanvragers die voor een eenheidsoctrooi zouden kiezen zullen daarom afzonderlijke validatie voor het VK nodig hebben wanneer eenheidsoctrooien zich niet uitstrekken tot het VK.

Wanneer bovendien de jurisdictie van het UPC zich niet tot het VK uitstrekt, lijkt de belofte van een EU-brede voorziening tamelijk leeg. Octrooihouders zullen nog steeds hun octrooien in het VK willen kunnen afdwingen, lidmaatschap van de EU of niet.  Daarom zouden naast de procedures bij het UPC nationale procedures nodig zijn om in heel Europa een octrooi af te dwingen of te herroepen. Ook zijn er zorgen geuit dat het UPC een zwakker gerechtshof zal zijn zonder de invloed van de hogelijk gerespecteerde octrooirechters uit het VK die mede vormgeven aan de jurisprudentie ervan.

Zou uittreding uit de EU de keuze voor opt-out gemakkelijker maken?

De introductie van het UPC zal een impact hebben op alle eigenaren van Europese octrooien, omdat deze onderworpen zullen zijn aan de jurisdictie van het UPC, tenzij voor opt-out is gekozen. Zie onze achtergrondnota over de opt-out. Wanneer het VK uit de EU treedt, zou de aanduiding VK van Europese octrooien niet onderworpen zijn aan de jurisdictie van het UPC en zou er geen opt-out voor nodig zijn.  Alle procedures inzake herroepingen zouden op nationaal niveau gevoerd moeten worden, net als nu het geval is. Wanneer de aanduiding VK veilig is voor centrale herroeping, kan dit houders van Europese octrooien het vertrouwen geven om de andere aanduidingen van het Europees octrooi onder de jurisdictie van het UPC te laten blijven. Dit kan goed nieuws zijn voor octrooi-eigenaren die nog twijfelen tussen wel of niet voor opt-out kiezen. Als een Europees octrooi bijvoorbeeld in het VK, Duitsland en Frankrijk is gevalideerd, kan de octrooi-eigenaar meer geneigd zijn niet voor opt-out te kiezen, omdat hij of zij weet dat de aanduiding VK in geen enkel geval centraal bij het UPC zou kunnen worden aangevallen op validiteit.

Wat er ook gebeurt op 23 juni 2016, het is nu de tijd om ervoor te zorgen dat uw octrooien in Europa klaar voor het UPC zijn.